कावीळ – कारणे, लक्षणे व उपचार मराठीत माहिती (Jaundice in Marathi)

Jaundice in Marathi jaundice Causes, symptoms, and treatments in marathi

कावीळ म्हणजे काय..? :
Jaundice information in Marathi
कावीळ हा यकृताचा विकार असून त्याला Jaundice किंवा कामला या अन्य नावांनेसुद्धा ओळखतात. काविळीमध्ये त्वचा, नखे आणि डोळे पिवळसर होतात. रक्तामध्ये बिलीरुबीन (Bilirubin) चे प्रमाण वाढल्याने काविळीची स्थिती उद्भवते.

बिलीरुबीन हा तांबड्या पेशींमध्ये आढळणारा पिवळसर लाल रंगाचा घटक पदार्थ असतो. यकृताद्वारे हा पदार्थ रक्तातून काढून टाकला जातो. त्यानंतर Bilirubin पित्ताशयत पाठवला जातो. त्यानंतर तो पदार्थ मलावाटे बाहेर टाकला जातो. जर हा पदार्थ मलावाटे बाहेर टाकला गेला नाही तर त्याची रक्तामध्ये Bilirubin ची अधिक वाढ होते त्यामुळे त्वचा, नखे, डोळे पिवळ्या रंगाची होतात.

कावीळविषयी मराठीत माहिती जसे कावीळ म्हणजे काय, कावीळ कशामुळे होते त्याची कारणे, काविळीची लक्षणे, पांढरा काविळ प्रकार असतो का, कावीळसाठी योग्य-अयोग्य आहार, कावीळ झाल्यास काय खावे आणि काय खाऊ नये, काविळ पथ्य अपथ्य, कावीळवर घरगुती उपाय, काविळ उपचार मराठीतून, जसे औषधे, कावीळसाठी आयुर्वेदिक उपाय या सर्वांची माहिती ह्या ठिकाणी मराठीमध्ये दिली आहे.

काविळीची कारणे :
Jaundice causes in Marathi
कावीळ अनेक कारणांमुळे होऊ शकते. जसे,
• हिपॅटायटीस या यकृताच्या आजारामुळे कावीळ होऊ शकते. यकृतात विषाणूंचे संक्रमण (व्हायरल इन्फेक्शन) होऊन यकृताला सूज येते त्या आजारास हिपॅटायटीस असे म्हणतात. हिपॅटायटीसचे ए, बी, सी, डी आणि इ असे पाच प्रकार आहेत. त्यापैकी हिपॅटायटीस A आणि E ची लागण ही विषाणू दूषित अन्न, दूषित पाणी यातून होते. आपण जी कावीळ म्हणतो ती याचमुळे होते. येथे क्लिक करा व हिपॅटायटीस या यकृताच्या आजारांविषयी मराठीत माहिती वाचा..
• ‎हिपेटायटिस B किंवा C झाल्यामुळेही कावीळ होते. हिपेटायटिस B किंवा C ची लागण ही विषाणू दूषित रक्त चढविल्याने, दूषित इंजेक्शनच्या सुया, सीरिंज वापरणे, बाधित रुग्णाशी लैंगिक संबंधातून, बाधित रुग्णाच्या रक्त, थुंकी, मल, मुत्र, दूषित कपडे, रेजर्स, टूथब्रश याच्या संपर्कात आल्यास लागण होते व कावीळ निर्माण होते.
• ‎अत्यधिक मद्यपानामुळे कावीळ होऊ शकते. दारूच्या व्यसनामुळे यकृताच्या पेशींना इजा होते तसेच यकृताला सूज येते व त्यामुळे कावीळ होते.
• ‎पित्ताशयाच्या विकारांमुळे जसे, पित्ताशयात खडे झाल्यामुळे, पित्ताशयाला सूज येणे यांमुळे ही कावीळ उद्भवू शकते.
• ‎पित्ताशय नलिकेमध्ये पित्त निघण्याच्या मार्गात अडथळा झाल्याने काविळ उद्भवते. जसे, पित्ताशयात खडे झाल्याने अडथळा निर्माण होतो. याला अवरोधक कावीळ (Obstructive jaundice) असे म्हणतात. याचे सोनोग्राफी, सिटी स्कॅन किंवा एमआरआयद्वारे निदान करून दुर्बिणीतून किंवा शस्त्रक्रियेद्वारे मार्गातील अडथळा दूर करावा लागतो.
• ‎यकृत कैन्सर, यकृत सिरोसिस यासारख्या यकृत विकारांमुळेही काविळ उद्भवू शकते. लिव्हर सिरोसिस विषयी वाचा..
• ‎विविध औषधांच्या दुष्परिणामांमुळेही कावीळ होऊ शकते.

कावीळ लक्षणे :
Jaundice symptoms in Marathi
• डोळे, त्वचा, नखे पिवळ्या रंगाची होणे,
• ‎भूक मंदावणे,
• ‎मळमळणे व उलट्या होणे,
• ‎त्वचेला खाज सुटणे,
• ‎ताप येणे,
• ‎अंग मोडून जाणे,
• ‎उदरात, पोटामध्ये वेदना होणे,
• ‎लघवी पिवळीजर्द आणि गडद होणे ही लक्षणे काविळीमध्ये आढळतात.

काविळीचे निदान कसे करतात..?
Jaundice diagnosis test in Marathi
रुग्णाची त्वचा, डोळे, नखे तपासणीद्वारे काविळीचे निदान केले जाते. याशिवाय खालील वैद्यकीय चाचण्यांचा काविळीच्या निदानासाठी आधार घ्यावा लागतो.
रक्त व लघवीची तपासणी – रक्तातील Bilirubin चे प्रमाण तपासले जाते. रक्ततपासणी करून कुठल्या प्रकारची कावीळ आहे ते शोधले जाते. कावीळची तीव्रता कळते.
अल्ट्रासाऊंड सोनोग्राफी, सिटी स्कॅन किंवा एमआरआयद्वारे तपासणी करून लीवरची सूज, लीवरचा आकार, पित्ताशयाची स्थिती, पित्तानलिकाची तपासणी केली जाते.

कावीळ आणि स्वादुपिंडाचा कर्करोग :
कावीळ हे प्रमुख लक्षण स्वादुपिंडाच्या कर्करोगातही असते. स्वादुपिंडाच्या कँसरवर सुरवातीच्या अवस्थेत उपचार होणे अत्यंत आवश्यक आहे. गोव्याचे मुख्यमंत्री मा. मनोहर पर्रीकर यांचे स्वादुपिंडाच्या कर्करोगामुळे निधन झाले. त्यामुळे सर्वांनीच स्वादुपिंडाच्या कँसरविषयी जागरूक राहणे गरजेचे बनले आहे. कारण सुरवातीला स्वादुपिंडाच्या कँसरची लक्षणे सहसा दिसून येत नाहीत. मात्र कँसर जसजसा गंभीर स्टेजमध्ये पोहचतो तेंव्हाच त्याची लक्षणे दिसू लागतात म्हणून स्वादुपिंडाच्या कॅन्सरला ‘सायलेंट किलर’ असेही ओळखले जाते. अशा ह्या जीवघेण्या कॅन्सरमध्येही कावीळ होत असते. त्यामुळे कावीळ झालेली असल्यास कोणतेही घरगुती उपाय करीत न बसता आपल्या डॉक्टरांकडून कावीळीचे निदान व उपचार करून घ्यावेत. स्वादुपिंडाच्या कँसरची कारणे, लक्षणे आणि उपचार याविषयी माहिती वाचा..

कावीळ उपचार, कावीळ घरगुती उपाय मराठी :
Jaundice treatment in Marathi Kavil upchar marathi
कावीळ नेमकी कशामुळे झाली आहे, कोणत्या प्रकारची कावीळ आहे यानुसार उपचार ठरतात.
• कावीळ झाल्यास आपल्या डॉक्टरांकडून निदान व उपचार करून घ्या.
• ‎काविळ रुग्णांनी डॉक्टरांनी दिलेलीच औषधे घ्यावीत. स्वतःहून औषधे आणून प्रयोग करू नका. कारण चुकीच्या औषधांमुळे यकृतावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
• कावीळ झाल्यावर घरगुती उपाय करीत बसू नये कारण सामान्य वाटणारी कावीळ ही स्वादुपिंडाच्या कर्करोगाचेही लक्षण असू शकते.
• ‎काविळ झालेल्या रुग्णांनी विश्रांती घ्यावी.
• ‎सहज पचणारा आहार घ्यावा.
• ‎रुग्णाने मद्यपान, धूम्रपान करू नये.
• ‎डिहायड्रेशनची स्थिती उद्भवू नये यासाठी तरल पदार्थांचे अधिक सेवन करावे.
• सामान्य काविळ असल्यास त्यावर आरोग्यवर्धिनी वटी, कुमारी आसव, गुडूची काढा यासारखी अनेक आयुर्वेदिक औषधे प्रभावी ठरतात तेंव्हा आयुर्वेदतज्ज्ञांच्या सल्ल्याने उपचार करून घेऊ शकता.

काविळ रुग्णाचा आहार :
कावीळ झाल्यास काय खावे..?

Diet tips for jaundice patients in marathi
• काविळ झालेल्या रुग्णांनी पचायला हलका असणारा आहार घ्यावा.
• ‎पाणी उकळून प्यावे.
• ‎रुग्णाने ऊसाचा रस, ताक, ग्लुकोजचे पाणी, फळांचा रस प्यावा.
• ‎आहारामध्ये वरणभात, भाजी, लाह्या, ताजी फळे यांचा समावेश करा.
• ‎मसालेदार पदार्थ, तेलकट पदार्थ, मांसाहार, जास्त तिखट-खारट पदार्थ, पचायला जड पदार्थ खाऊ नयेत.
• ‎फास्टफूड, स्नॅक्स, बटाटेवडा, भजी, चॉकलेट्स, चिवडा, बेकरी पदार्थ, चरबीजन्य पदार्थ खाऊ नका.
• ‎बाहेरील उघड्यावरील पदार्थ खाऊ नका.

कावीळ होऊ नये यावर उपाय – प्रतिबंधात्मक उपाययोजना :
काविळ होऊ नये यासाठी कोणती काळजी घ्यावी..?

Jaundice prevention tips in Marathi
• स्वच्छतेच्या चांगल्या सवयी लावून घ्याव्यात.
• ‎हिपाटायटिसमुळे काविळ होऊ नये काळजी घ्यावी.
• ‎बाहेरुन आल्यावर, शौचास-लघवीस जाऊन आल्यावर हात, पाय, चेहरा स्वच्छ पाण्याने धुवावेत.
• ‎उघड्यावरील पदार्थ, दुषित आहार, शिळे पदार्थ, कच्चे मांस-मासे खाऊ नयेत.
• ‎दुषित पाणी पिणे टाळावेत. पाणी गरम करुन, निर्जंतुक करुन प्यावे. पावसाळ्याच्या दिवसात पाण्याविषयी विशेष खबरदारी घ्यावी.
• ‎दुसऱ्याच्या स्वच्छता साधनांचा वापर करु नये. उदा. दुसऱ्याचा साबण, कपडे, टुथब्रश, रेझर्स इ. वस्तु वापरु नये.
• ‎मद्यपान, धुम्रपान करणे टाळावे. व्यसनांमुळे विविध विषारी घटक शरीरात जात असतात.
• ‎असुरक्षीत लैंगिक संबंध टाळावेत.
• ‎रक्त घेताना किंवा अवयव प्रत्यारोपनावेळी रुग्णाच्या नातेवाईकांनी विशेष दक्ष रहावे. रक्त, अवयव हे हिपॅटायटीस बाधीत नसल्याची खात्री करुन घ्यावी.
• ‎वापरलेल्या सलाइन्स, इंजेक्शन. सुया यांची योग्य प्रकारे विल्हेवाट लावावी. वैद्यकीय कचऱ्यापासून दुर रहावे.
• ‎लसीकरणामुळे हिपॅटायटीस A आणि B होण्यापासून रक्षण करता येते.

काविळसंबंधीत खालील लेख सुद्धा वाचा..
हिपॅटायटीस आजार (Hepatitis in Marathi)
स्वादुपिंडाच्या कँसरची कारणे, लक्षणे आणि उपचार
लिव्हर सिरोसिस (Liver Cirrhosis in Marathi)
पित्ताशयात खडे होणे (Gallstones in Marathi)

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

© कॉपीराईट विशेष सूचना : वरील माहिती आपणास कॉपी पेस्ट करून अन्य ठिकाणी वापरता येणार नाही. अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा व सूचना वाचा.

kavil pathya, kavil ayurvedic upchar, prakar types, white kavil, hepatitis & jaundice in marathi.


आपली प्रतिक्रिया द्या :
वरील माहिती आपणास कशी वाटली? किंवा आपल्या काही आरोग्य विषयक समस्या, प्रश्न असल्यास आम्हाला कळण्यासाठी येथे क्लिक करा. आमचे तज्ञ डॉक्टर आपल्या विविध प्रश्नांचे निश्चितच समाधान करतील.