अर्धशिशी किंवा मायग्रेन डोकेदुखीची कारणे, लक्षणे, घरगुती उपाय आणि उपचार

Migraine in Marathi, ardha dokedukhi var upay, ardha shishi upay in Marathi, Migraine upay in Marathi

अर्धे डोके दुखणे किंवा मायग्रेन म्हणजे काय..?

मायग्रेन (Migraine) हा डोकेदुखीचा एक प्रकार असून याला अर्धे डोके दुखणे किंवा अर्धशिशी असेही म्हणतात. मायग्रेनमध्ये डोक्याच्या एका बाजूला खूपच वेदना सुरू होतात. मायग्रेनमधील डोकेदुखीचा त्रास हा काही तासांपासून ते काही दिवसांपर्यंतही असू शकते. मायग्रेनचा त्रास असणाऱ्या व्यक्तींना वरचेवर हा त्रास उद्भवत असतो.

काही रुग्णांना अर्धशिशीचा त्रास सुरू होण्याआधी शरीराकडून ‘मायग्रेनचा त्रास सुरू होणार आहे..!’ अशा सूचनाही मिळू शकतात त्या सुचनाना ऑरा (Migraine attack) असे म्हणतात. अर्धशिशीचा त्रास सुरू होण्यापूर्वी जास्त उजेड सहन न होणे, डोळ्यांनी अंधुक दिसणे, डोळ्यासमोर अंधारी किंवा काजवे येणे, मळमळणे अशी लक्षणे सुरवातीला व्यक्त होत असतात.

अर्धशिशी किंवा मायग्रेन डोकेदुखी आजार म्हणजे काय, मायग्रेन कशामुळे होतो, मायग्रेनची लक्षणे, अर्धे डोके दुखत असेल तर काय करावे, अर्धे डोकेदुखी वर घरगुती उपाय आणि आयुर्वेदिक उपचार आणि अर्धशिशी वर योग्य आहार या सर्वांची मराठी मध्ये माहिती ह्या ठिकाणी दिली आहे.

अर्धशिशीची कारणे :

बदललेली जीवनशैली, अयोग्य आहार, अनुवंशिकता, मानसिक ताणतणाव, वातावरणातील बदल, उच्च रक्तदाबाचा त्रास असणे किंवा काही औषधांच्या साईड इफेक्ट्स यासारख्या कारणांमुळे आजकाल मायग्रेनचा त्रास होण्याचे प्रमाण लोकांमध्ये दिवसेंदिवस वाढत आहे.
• पित्त वाढविणारा आहार घेतल्याने जसे, मसालेदार पदार्थ, तेलकट-तिखट-खारट पदार्थ, फास्टफूड, चहा-कॉफी अधिक प्रमाणात सेवन करण्यामुळे,
• ‎खूप जागरण करण्यामुळे,
• ‎भरपूर वेळ स्मार्टफोन, लॅपटॉप, टीव्हीकडे डोळे ताणून दिल्यामुळे,
• सिगारेट-तंबाखू, धूम्रपान, मद्यपणाच्या व्यसनामुळे,
• हॉर्मोन्सच्या असंतुलनामुळे महिलांना मायग्रेनचा त्रास होत असतो. विशेषतः मासिक पाळीच्या दिवसात अनेक महिलांना मायग्रेनचा त्रास होऊ लागतो.
याशिवाय डोळ्यांवर अचानक खूप प्रकाश आल्यामुळे, उग्र वासामुळेही किंवा मोठा गोंगाट कानावर ऐकू आल्यामुळेही काही जणांना मायग्रेनचा त्रास होतो.

मायग्रेनची लक्षणे :

• ‎अर्धे डोके दुखणे, मायग्रेनमध्ये प्रामुख्याने डोक्याच्या एका बाजूकडील भागात प्रचंड वेदना सुरु होतात म्हणजे अर्धे डोके दुखू लागते.
• ‎डोळ्यांसमोर अंधुक दिसणे, तारे चमकणे.
• ‎प्रकाश आणि आवाज सहन न होणे.
• ‎मळमळणे, उलट्या होणे.
• ‎बैचेनी, अशक्तपणा, भूक लागत नाही.
• ‎अधिक घाम येणे.
• ‎कशावरही लक्ष लागत नाही.
काही रुग्णांना अर्धशिशीचे डोके दुखत असताना त्या काळापुरता शरीराला तात्पुरता अर्धागवायू (पक्षघात) होऊन हात-पाय हलवणेही शक्य होत नाही.

अर्धे डोकेदुखी वर घरगुती उपाय :

आले –
अर्धेडोके दुखत असल्यास आल्याचे तुकडे चावत राहावे. मायग्रेन डोकेदुखीवर आले चावून खाणे उपयुक्त असून यामुळे डोकेदुखी थांबून मायग्रेनमध्ये होणारी मळमळही कमी होते.

दालचिनी –
दालचिनी पावडरमध्ये थोडे पाणी घालून पातळ पेस्ट करावी. मायग्रेनमुळे डोके दुखत असल्यास ही पेस्ट आपल्या कपाळाला लावावी. यामुळे अर्धशिशी डोकेदुखी थांबण्यास मदत होते.

लवंग –
अर्धे डोके दुखत असल्यास काही लवंग तव्यावर गरम करून एका रुमालात गुंडाळून त्या हुंगत राहावे. याशिवाय लवंग बारीक करून त्याची पेस्ट कपाळावर लावल्यानेही अर्ध डोकेदुखी कमी होते.

देशी गाईचे तूप –
अर्ध डोकेदुखी असल्यास देशी गाईचे तूप 2-2 ड्रॉप्स नाकात घालावे. देशी गाईच्या तुपात कापूर मिसळून त्याचा लेप कपाळावर लावावा.

थंड पाण्याची पट्टी –
मायग्रेनचा त्रास होऊ लागल्यास ज्या भागात दुखते तेथे थंड पाण्याची पट्टी ठेवा. असे केल्याने डोकेदुखी कमी होण्यास मदत होईल.

जास्त उजेडापासून दूर राहा –
मायग्रेन डोकेदुखीमध्ये डोळ्यासमोर अंधारी येणे, काजवे चमकने अशी लक्षणे सुरवातीला असतात त्यानंतर डोकेदुखी व मळमळ-उलटी होणे हे त्रास होतात. त्यामुळे मायग्रेन डोकेदुखी सुरू होत असताना डोळ्यासमोर अंधारी आल्यासारखी वाटल्यास जास्त उजेडाकडे पाहणे टाळावे. स्मार्टफोन, टीव्ही, लॅपटॉप वापरणे थांबवावे. अशावेळी डोळे बंद करून विश्रांती व झोप घ्यावी.

मायग्रेनचा त्रास होऊ नये म्हणून ही काळजी घ्या..

मायग्रेनचा त्रास असणाऱ्यांनी मायग्रेन डोकेदुखीचा त्रास होऊ नये म्हणून खालील उपाययोजना कराव्यात.
• संतुलित आहार घ्यावा. आहारात हिरव्या पालेभाज्या, फळभाज्या यांचा समावेश करा. ज्यादा वेळ उपाशी राहू नका.
• ‎दिवसभरात किमान 8 से 10 ग्लास पाणी प्यावे.
• ‎मसालेदार पदार्थ, तेलकट-तिखट-खारट पदार्थ, फास्टफूड ह्यासारखे पदार्थ वारंवार खाणे टाळावे. म्हणजे पित्त वाढविणारे पदार्थ खाऊ नका.
• ‎चहा-कॉफी वारंवार पिणे टाळा.
• ‎पोट साफ राहील याची काळजी घ्या.
• ‎स्मार्टफोन, कॉम्प्युटर, लॅपटॉप, टीव्हीसमोर सतत बसू नका.
• ‎जास्त प्रकाशाच्या उजेडकडे पाहणे टाळावे.
• ‎जागरण करणे टाळा. दररोज किमान 6 ते 7 तासांची झोप आवश्यक असते. पुरेशी झोप घ्यावी.
• ‎नियमित व्यायाम करावा. दररोज किमान 30 मिनिटे व्यायाम करावा. मोकळ्या हवेत फिरायला जावे.
• ‎मानसिक ताणतणाव, चिंता यापासून दूर रहा. मनशांत ठेवण्यासाठी योगासने, प्राणायाम, ध्यानधारणा करावी.
• ‎वारंवार डोकेदुखी होत असल्यास डोळ्यांचीही तपासणी करून घ्या.
• ‎तंबाखू, गुटखा, सिगरेट, बीडीचे व्यसन करणे टाळा.
• ‎मायग्रेन डोकेदुखीवर सतत वेदनाशामक औषधे घेणे टाळा.

अर्धशिशी वरील उपचार

Migraine Treatments in Marathi
वारंवार अर्धशिशीचा (मायग्रेनचा) त्रास होत असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अर्धशिशीवर उठसुठ वेदनाशामक गोळ्या (पेनकिलर्स) घेणे योग्य नाही. यापेक्षा वारंवार अर्धशिशीचा त्रास होत असल्यास डॉक्टरांकडे जाऊन निदान व तपासणी करून योग्य उपचार करून घ्यावेत. मायग्रेनचा आजार तसा सामान्य असला तरीही गोष्ट असते आपल्या ‘मेंदूची’..! म्हणून आधीच सावध राहिलेले बरे.

Migraine headache Symptoms, Causes & Treatments in Marathi, Migraine Solution in Marathi. Migraine information in Marathi.