किडनी फेल्युअर किंवा किडनी निकामी होणे

3134
views

Kidney failure information in Marathi. Kidney failure causes, symptoms, diagnosis test, treatment, kidney transplant & dialysis Marathi information.

किडनीचे कार्य व किडनी निकामी होणे म्हणजे काय..?
किडनी आपल्या शरीरातील रक्त शुद्ध ठेवण्याचे काम करते. रक्तामध्ये असलेल्या विविध विषारी घटक किडनीतून फिल्टर होऊन लघवीवाटे शरीराबाहेर टाकले जाते. किडनी शरीरातील पाणी, सोडियम, कॅल्शियम आणि पोटॅशियमची मात्रा नियंत्रित ठेवते. किडनी शरीरातील आम्ल आणि क्षार नियंत्रित करते.

मात्र जेव्हा कोणत्याही कारणाने किडनी आपले व्यवस्थित कार्य करत नाहीत, तेव्हा किडणीची कार्यक्षमता कमी होते त्यामुळे रक्तातील विषारी घटकांचे प्रमाण वाढू लागते या स्थितीस किडनी फेल्युअर किंवा किडनी निकामी होणे असे म्हणतात. अशावेळी रक्तातील Serum Creatinine आणि Blood Urea चे प्रमाण अधिक वाढते.

दोनपैकी एक किडनी निकामी झाल्यास किंवा अन्य कारणामुळे शरीरातील एक किडनी काढल्यास त्या स्थितीला किडनी फेल्युअर म्हणता येणार नाही. साधारणपणे जेव्हा रुग्णाची एक किडनी पुर्णपणे खराब होते तेव्हा दुसरी किडनी ही दोन्ही किडण्याचे काम करते. मात्र जेव्हा दोन्हीही किडन्या खराब होतात तेव्हा त्या स्थितीस किडनी फेल्युअर असे म्हणतात.

किडनी फेल्युअर लक्षणे :
• भूक कमी होणे.
• ‎वारंवार लघवीस होणे.
• ‎लघवी करताना त्रास होणे, लघवीस जळजळणे.
• ‎मळमळणे, उलट्या होणे.
• ‎चेहऱ्यावर सूज येणे.
• ‎हाय ब्लड प्रेशर, रक्तदाब वाढतो.
• ‎रक्तातील हीमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी होणे.
• ‎कंबर दुखणे.
• ‎पायावर सूज येणे ह्यासारखी लक्षणे असू शकतात.

किडनी फेल्युअरचे प्रकार :
किडनी फेल्युअरचे दोन मुख्य प्रकार आहेत.
(1) ऍक्युट किडनी फेल्युअर
(2) क्रोनिक किडनी फेल्युअर

(1) ऍक्युट किडनी फेल्युअर
या प्रकारास Acute Renal Failure (ARF) असेही म्हणतात. कोणत्याही इतर आजाराच्या दुष्परिणामांमुळे, जेंव्हा किडन्या काही काळ काम करीत नाहीत तेंव्हा त्या स्थितीला ऍक्युट किडनी फेल्युअर असे म्हणतात.
त्या संबंधित आजारावर उपचार केल्यास, शरीरातील किडन्या पूर्वीप्रमाणे आपले काम करु लागतात आणि रुग्णास किडनीचे कार्य सुधारण्यासाठी पुढे कोणतीही विशेष औषधे घेण्याची आवश्यकता नसते.
तर काही रुग्णांना ऍक्युट किडनी फेल्युअरमध्ये काही काळ डायलिसिस घेण्याचीही आवश्यकता पडू शकते.

(2) क्रोनिक किडनी फेल्युअर
या प्रकारास Chronic Kidney Disease (CKD) किंवा Chronic Renal Failure (CRF) असेही म्हणतात. क्रोनिक किडनी फेल्युअर अनेक प्रकारच्या रोगांमुळे किडणीची कार्यक्षमता क्रमशः महिन्यात किंवा वर्षामध्ये कमी होऊ लागते आणि दोन्ही कीडन्या हळूहळू काम करणे बंद करू लागतात. क्रोनिक किडनी फेल्युअर ठीक करण्यासाठी, किडनीचे कार्य सुधारण्यासाठी कोणतेही ओंषध उपलब्ध नाही. क्रोनिक किडनी फेल्युअरमध्ये स्थिती गंभीर झाल्यास डायलिसिस किंवा किडनी प्रत्यारोपण करण्याचा मार्ग निवडावा लागतो.

महाहेल्थ अॅप..
ही सर्व माहिती 'महाहेल्थ' ह्या स्मार्टफोन अॅपमध्ये दिली आहे. या मोफत अॅपमध्ये सर्व आरोग्यविषयक माहिती ऑफलाईनसुध्दा वाचता येईल. हे अॅप डाउनलोड करण्यासाठी खालील बटन क्लिक करा.

क्रोनिक किडनी फेल्युअरची कारणे :
क्रोनिक किडनी फेल्युअर होण्यासाठी मधुमेह (डायबेटीस) आणि हाय ब्लडप्रेशर ही दोन प्रमुख कारणे ठरत आहेत.
• मधुमेह आणि हाय ब्लडप्रेशरचा त्रास असल्यास क्रोनिक किडनी फेल्युअर होण्याचा धोका जास्त असतो.
• ‎किडणीतील मूतखड्यामुळेही किडनी फेल्युअर होऊ शकते. मूतखड्यामुळे मूत्राच्या मार्गात अडसर निर्माण होतो व त्यामुळे किडन्या फुगतात, किडनीच्या कार्यावर विपरीत परिणाम होतो. मूतखड्यावर वेळीच उपचार करणे आवश्यक असते. मुतखड्याच्या त्रासावर उपचारासाठी येथे क्लिक करा.
• ‎क्रोनिक ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिसचा आजार असल्यास. यामध्ये चेहरा आणि हातांवर सूज येते दोन्ही कीडन्या हळूहळू काम करणे बंद करू लागतात.
• ‎रासायनिक खते, किटकनाशके युक्त आहार, अन्नभेसळ, आहारात वापरली जाणारी रंगे यांमुळे आपल्या किडनीवर घातक परिणाम होतो.
• ‎मद्यपान, धुम्रपान व्यसन करणाऱ्यांनाही किडनी फेल होण्याचा धोका अधिक असतो.
• ‎खूप काळ वेदनाशामक ओंषधे (पेनकिलर्स) घेत राहिल्यास किडनी फेल्युअर होण्याचा धोका असतो.


किडनी निकामी झाल्याचे कसे निदान करतात..?

किडनी फेल्युअरसंबंधित लक्षणे दिसून आल्यास किडनीचे कार्य तपासण्यासाठी आपले डॉक्टर खालील तपासण्या करायला सांगतील.
ब्लड टेस्ट – रक्त तपासणी करून रक्तातील क्रिएटिनिन आणि यूरियाचे प्रमाण तपासले जाते.
Creatinineची नॉर्मल लेव्हल ही 0.6 mg/dl ते 1.2 mg/dl पर्यंत आहे तर Serum Ureaची नॉर्मल लेव्हल 15 ते 40 mg/dl पर्यंत असते. क्रिएटिनिन आणि यूरियाचे प्रमाण ह्यापेक्षा जास्त असल्यास किडनी फेल्युअरचे निदान होते.
याशिवाय रक्तातील हिमोग्लोबिनचे प्रमाण तपासणे, लघवीची तपासणी, किडणीची सोनोग्राफी तपासणी केली जाते.

क्रोनिक किडनी फेल्युअर उपचार आणि उपाययोजना :
• उच्च रक्तदाब किंवा मधुमेहामुळे किडनी फेल्युअर झाले असल्यास उच्च रक्तदाब, मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी उपाययोजना केली जाते.
• ‎किडनी फेल्युअरच्या रुग्णांनी योग्य आहार घेणे आवश्यक असते. त्यांना आहारातील सोडियम (मीठ), पोटॅशियम आणि प्रोटीनचे प्रमाण कमी करावे लागते.
• ‎क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या रुग्णांमध्ये नियमित डायलिसिस करावे लागते. जेव्हा दोन्ही किडण्या निकामी होतात अशा वेळी रक्तात आणि शरीरात साठलेल्या अनावश्यक विषारी घटकांना मशीनद्वारे कृत्रिमरित्या शरीरातून बाहेर टाकले जाते या पध्द्तीला डायलिसिस असे म्हणतात.
• ‎दोन्ही किडन्या निकामी झाल्यास आणि औषधांचा उपयोग होत नसल्यास तसेच नियमित डायलिसिसची गरज भासणाऱ्या रुग्णांसाठी किडणी प्रत्यारोपण केले जाते. किडणी प्रत्यारोपण म्हणजे कुटुंबातील अन्य सदस्याची किंवा मृत व्यक्तितील एक किडनी रुग्णामध्ये ऑपरेशनद्वारे बसवली जाते.
किडणी प्रत्यारोपण केल्यावर रुग्ण तसेच किडनी देणारी व्यक्तीही निरोगी आयुष्य जगू शकते. रुग्णास डायलिसिस करण्याची गरज राहत नाही.

किडनी फेल्युअर होऊ नये म्हणून हे करा..
• भरपूर पाणी प्यावे. दिवसातून किमान 8 ग्लास पाणी पिणे आवश्यक.
• ‎लघवीला झाल्यास त्वरित लघवीस जावे. लघवीला होऊनही लघवी थांबवुन ठेवल्याने मुत्राशय, किडनीवर प्रचंड ताण येतो. याचा वाईट परिणाम किडणीच्या कार्यावर होतो.
• ‎किडनीचा आजार टाळण्यासाठी मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाचा त्रास असणाऱ्या रूग्णांनी वर्षातून एकदा किडनी चेक करून घेणं गरजेचे आहे.
• ‎उच्च रक्तदाब, मधुमेह नियंत्रणात ठेवा. क्रोनिक किडनी फेल्युअरच्या कारणापैकी मधुमेह व हाय ब्लडप्रेशर हे प्रमुख कारण ठरत आहेत. किडनी फेल्युअरच्या शंभर रुग्णांमध्ये सुमारे 40 व्यक्ती ह्या मधुमेही रुग्ण असतात.
• ‎पौष्टिक अन्नपदार्थांचे सेवन करा. कुळथीचे कढण प्या, शहाळाचे पाणी प्या.
• ‎आहारातील मिठाचे प्रमाण कमी करा. दररोज 4 ग्रॅम पेक्षा जास्त मीठ खाऊ नका. आहारातील मिठावर लक्ष ठेवाचं शिवाय वेफर्स, स्नॅक्स, बिस्किटे, वडापाव यातील मिठावर (सोडिअमवर) लक्षसुद्धा ठेवा.
• ‎सेंद्रिय शेतीतून पिकलेला भाजीपाला खाण्यास प्राधान्य द्या. कोबी, फ्लॉवर खाणे टाळा. फळे-भाजीपाला स्वच्छ धुवूुनचं मग खावीत. कारण ह्यांवर भरपूर प्रमाणात किटकनाशके फवारतात.
• ‎डॉक्टरांच्या सल्याशिवाय परस्पर वेदनाशामक अौषधे (पेनकिलर्स) घेणे टाळा.
• ‎आणि हेल्थ चेकअप वेळी आपल्या किडनीचीही तपासणी करून घ्या.

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क
www.HealthMarathi.com

किडनी विकार मराठीत माहिती किडनी चे आजार किडणीला सुज येणे किडनी खराब होण्याची लक्षणे किडनी में सूजन किडनी को ठीक करने के उपाय किडनी घरगुती उपचार आयुर्वेदिक औषधे किडणी आजार लक्षणे निदान कारणे उपचार किडनी वाचवण्याचे उपाय किडनीचे आरोग्य किडनीदान माहिती डायलसीस म्हणजे काय किडनी फेल होणे किडनी प्रत्यारोपण करणे किडनीचे कार्य किडनी बसवणे किडनी टेस्ट किडनी कुठे असते किडणीच्या बाबतीत सरळ सोप्या भाषेत संपूर्ण माहिती किडणी आजार किडनी चे आजार किडनी ची काळजी renal kidney failure marathi language kidney transplant in marathi kidney marathi mahiti dialysis information in marathi kidney che aajar kidney dialysis meaning in marathi kidney fail hone ke lakshan kidney stone in marathi language dialysis procedure in marathi Treatment for kidney failure

आपली प्रतिक्रिया द्या :
वरील माहिती आपणास कशी वाटली? किंवा आपल्या काही आरोग्य विषयक समस्या, प्रश्न असल्यास आम्हाला कळण्यासाठी येथे क्लिक करा. आमचे तज्ञ डॉक्टर आपल्या विविध प्रश्नांचे निश्चितच समाधान करतील.