रजोनिवृत्ती – मेनोपॉज मराठीत माहिती (Menopause in Marathi )

Menopause information in Marathi.

रजोनिवृत्ती म्हणजे काय..?
स्त्रीमध्ये जेंव्हा मासिक पाळी येणे पूर्णतः बंद होते त्या अवस्थेस रजोनिवृत्ती किंवा मेनोपॉज असे म्हणतात. रजोनिवृत्ती ही एक प्रत्येक स्त्रीमध्ये ठराविक काळानंतर साधारणपणे 40 ते 55 वयानंतर येणारी एक सामान्य अवस्था असते. या अवस्थेमध्ये स्त्रीच्या प्रजनन अवयवामध्ये क्षीणता येण्यास सुरवात होते, शरीरामध्ये हॉर्मोनल परिवर्तन होते आणि त्यामुळे मासिकस्त्राव पूर्णपणे बंद होण्यास सुरवात होते.

रजोनिवृत्ती कधी येते..?
रजोनिवृत्ती 40 ते 55व्या वर्षी प्रामुख्याने आलेली आढळते. रजोनिवृत्ती काळाचे सरासरी वय हे 47 वर्ष इतके आहे. जर वयाच्या 40शी पुर्वीच आल्यास त्या विकृतीस ‘अकाली रजोनिवृत्ती’ (Precocious Menopause) असे म्हणतात. आणि वयाच्या 55व्या वर्षानंतर जर रजोनिवृत्ती झाल्यास त्या विकृतीस ‘विलंबित रजोनिवृत्ती’ (Delayed Menopause) असे म्हणतात.

का होते रजोनिवृत्ती..?
वाढत्या वयानुसार शरीरात अनेक प्रकारचे बदल होत असतात आणि ते स्वाभाविकच असतात. प्रत्येक महिन्याला येणाऱया मासिक स्त्रावामध्ये बदल होणे व क्रमाक्रमाने मासिक पाळी येणे थांबणे म्हणजे रजोनीवृत्ती.

स्त्रीयांमधील डिम्बग्रंथीत वाढत्या वयाबरोबर निष्फलता उत्पन्न होते. त्यामुळे शरीरात ईस्ट्रोजेनचा अभाव निर्माण होऊन रजोनिवृत्ती उत्पन्न होते. साधारणतः 40शी नंतर पूर्ण वर्षभर जर मासिक स्त्राव आला नसेल तर निश्चितपणे रजोनीवृत्ती सुरु झाली असे म्हणता येईल.

रजोनिवृत्तीची लक्षणे :
शारीरीक, मानसिक आणि भावनिक स्तरावर रजोनिवृत्तीमध्ये खालिल लक्षणे उत्पन्न होतात.
• शारीरीक थकवा जाणवणे,
• ‎अंगदुखी, डोकेदुखणे, कंबर आणि सांध्यांच्या ठिकाणी वेदना होणे,
• ‎अनुत्साह, आळस येणे,
• ‎चिडचीड होणे,
• ‎छातीत धडधडणे,
• ‎त्वचा कोरडी होणे,
• ‎हाडे ठिसूळ होणे,
• ‎भुक मंदावणे,
• ‎झोप न लागणे ही लक्षणे रजोनिवृत्तीमध्ये व्यक्त होऊ शकतात.

रजोनिवृत्तीमध्ये कोणती काळजी घ्यावी..?
रजोनिवृत्तीची भीती मनातून काढून टाकावी. रजोनिवृत्ती ही एक स्वाभाविक अवस्था असून त्याविषयी भयभीत होण्याचे काहीच कारण नाही.
• रजोनिवृत्तीमध्ये आहाराकडे विशेष ध्यान देणे आवश्यक असते. पौष्टिक, सहज पचणारा आहार घ्यावा.
• ‎हिरव्या पालेभाज्या, मोड आलेली कडधान्ये, विविध फळे, तंतुमय पदार्थांचा आहारात समावेश करावा.
• ‎या अवस्थेमध्ये हाडे ठिसूळ होण्याचे प्रमाण वाढते त्यामुळे आहारात कैल्शियम युक्त पदार्थांचा समावेश ठेवावा. ऑस्टिओपोरीस ह्या हाडे ठिसूळ होणाऱ्या आजाराची माहिती जाणून घ्या..
• रजोनिवृत्ती अवस्थेमध्ये हलका व्यायाम करावा. नातवंदसमावेत खेळावे यांमुळे शारीरिक व्यायामासोबतच मनही रमून जाईल.
• ‎सकाळ-संध्याकाळी फिरावयास जावे. योगासने करावीत.
• नियमित वैद्यकीय तपासणी करून घ्यावी. महिलांनी कोणत्या वैद्यकीय तपासण्या करून घेणे आवश्यक आहे ते जाणून घ्या..
• ‎मानसिक ताण, तणावापासून दूर राहावे, यासाठी प्राणायाम, ध्यानधारणा करावी. अध्यत्माची ओढ लावून घ्यावी. विविध कादंबऱ्या, पुस्तके वाचावीत, आपल्या आवडीचा छंद जोपासावा.
स्त्रियांच्या आरोग्यविषयक सर्व उपयुक्त माहिती वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा..

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

© कॉपीराईट विशेष सूचना : वरील माहिती आपणास कॉपी पेस्ट करून अन्य ठिकाणी वापरता येणार नाही. अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा व सूचना वाचा.

Menopause symptoms, precautions, care tips in marathi, premenopausal symptoms in marathi, menopausal meaning in marathi.


आपली प्रतिक्रिया द्या :
वरील माहिती आपणास कशी वाटली? किंवा आपल्या काही आरोग्य विषयक समस्या, प्रश्न असल्यास आम्हाला कळण्यासाठी येथे क्लिक करा. आमचे तज्ञ डॉक्टर आपल्या विविध प्रश्नांचे निश्चितच समाधान करतील.