डायबेटिक रेटिनोपॅथी मराठी माहिती

Diabetic retinopathy in Marathi, Diabetic retinopathy Causes, symptoms, and treatments in Marathi

मधुमेह म्हणजे काय (डायबेटीस माहिती) :
बदललेल्या जीवनशैलीमुळे सर्वच वयोगटात मधुमेह किंवा डायबेटिसचे प्रमाण वाढलेले आहे. जगातील सर्वाधिक मधुमेहींची संख्या भारतात आहे. आपल्या आहारातून शरीरात जाणाऱ्या साखरेचे रुपांतर उर्जेत होत असते. परंतु काही कारणांमुळे या साखरेचे उर्जेत रुपांतर होऊ शकत नाही आणि त्यामुळे ही साखर रक्तात मिसळून रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते त्यामुळे मधुमेहाची स्थिती निर्माण होते.

मधुमेह व्याधी एकदा जडल्यास त्यावर योग्य आहार, व्यायाम आणि औषधे याद्वारे नियंत्रण ठेवणे गरजेचे असते. कारण अनियंत्रित डायबेटीसचा परिणाम आपल्या शरीरातील विविध अवयवांवर होत असतो. मधुमेहामुळे हृदय, किडनी, चेतावह संस्था (नर्व्हस सिस्टीम) आणि डोळे यावर विपरीत परिणाम होतो.

मधुमेह दुष्पपरिणामांची (Dibetes Complications) चार विभागात विभागणी केली जाते.
(1) हृदय आणि मेंदूवरील परिणाम
(2) डायबेटिक नेफ्रोपॅथी – किडणीवरील परिणाम
(3) डायबेटिक रेटिनोपॅथी – डोळ्यांवरील परिणाम
(4) डायबेटिक न्यूरोपॅथी – चेतावह संस्थेवरील परिणाम

मधुमेह आणि डोळ्यांचे आजार –
मधुमेहामुळे चष्म्याचा नंबर अचानक वाढतो तर काही रुग्णांना भुरकं दिसायला लागतं. या रुग्णांना मोतिबिंदूही इतरांच्या तुलनेत कमी वयात होतो. मधुमेहींमध्ये काचबिंदूचे प्रमाणाही अधिक असते. बुबुळाची त्वचा कमकुवत होऊन कोरडेपणा येणे किंवा डोळ्याचे स्नायू निकामी होऊन तिरळेपणा येणे यासारखे दुष्परिणाम जाणवू शकतात. परंतु या सर्वांपेक्षा गंभीर आणि दृष्टी जाऊ शकेल असा विकार म्हणजे मधुमेहजन्य नेत्रपटल विकार अर्थात डायबेटिक रेटिनोपॅथी!

डायबेटिक रेटिनोपॅथी म्हणजे काय..?
What is Diabetic retinopathy in Marathi
मधुमेहामुळे नेत्रपटलाचे (रेटिनाचे) विविध विकार होतात तेव्हा त्याला डायबेटिक रेटिनोपॅथी असे म्हणतात. मधुमेहामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे रक्तवाहिन्या विस्तारतात याशिवाय त्या आतून पातळ आणि लिकेज होतात. यामुळे नेत्रपटलावर सूज येते, त्याठिकाणी रक्तस्त्राव होतो तर कधी कधी या रक्तवाहिन्या अरुंद होऊन नेत्रपटलातील रक्तपुरवठाही कमी होतो किंवा थांबतो.

नेत्रपटलातील रक्तपुरवठा थांबल्याने नेत्रपटलाच्या पेशींपर्यंत ऑक्सिजन आणि प्रथिने पोहोचू शकत नाहीत त्यामुळे नेत्रपटलाचा काही भाग निकामी होतो. तसेच नेत्रपटल जागेवरून हलणे, डोळ्याच्या आत रक्तस्त्राव होणे अशा समस्याही निर्माण होतात. अशा विकारांमध्ये उपचार करून देखील दृष्टी पूर्ववत होऊ शकत नाही. वेळीच उपचार न केल्यास विकार वाढत जाऊन अंधत्वही येऊ शकते.

अनियंत्रित मधुमेहामुळे डोळ्यांची प्रचंड हानी होते त्याला डायबेटिक रेटिनोपॅथी असे म्हणतात. मधुमेहामुळे डोळ्यांचे विविध गंभीर विकार उद्भवतात. मोतीबिंदू (Cataract), काचबिंदू (Glaucoma) हे डोळ्यांचे विकार होतात. आज मधुमेह हे अंधत्व येण्याचे प्रमुख कारण ठरत आहे.

डायबेटीस रुग्णांनी कोणती काळजी घ्यावी..?
Diabetic Retinopathy Precautions in Marathi
डायबेटिक रेटिनोपॅथी पूर्णपणे बरी होऊन दृष्टी पूर्ववत होणे शक्य नसल्याने त्यावर प्रतिबंध हाच प्रभावी उपाय ठरतो. बहुतांश मधुमेही रुग्णांमध्ये 15 वर्षांनंतर डायबेटिक रेटिनोपॅथी उद्भवण्याची शक्यता असते. डोळ्यांसमोर अंधारी येणं अथवा अस्पष्ट दिसणं, डोकेदुखी, चष्म्याचा नंबर बदलणं, दृष्टी कमजोर होणं ही लक्षणे डायबेटिक रेटिनोपॅथीची आहेत.

त्यामुळे मधुमेह जडला असल्याचे निदान झाल्यानंतर प्रत्येकाने वर्षातून किमान एकदा नेत्ररोगतज्ज्ञाकडून डोळ्याची संपूर्ण तपासणी करून घ्यायला हवी. कारण बरेचदा डायबेटिक रेटिनोपॅथीचे निदान होईपर्यंत डोळ्याचे कधीही भरून न येणारे नुकसान झालेले असते. त्यामुळे डोळ्यांना व्यवस्थित दिसत असेल तरी मधुमेहींनी डोळ्यांची तपासणी करून घ्यायलाच हवी.

डायबेटिक रेटिनोपॅथीची सुरुवात साधारणतः नेत्रपटलाच्या मध्यबिंदूच्या अवतीभोवती होते. त्यामुळे सुरुवातीला दृष्टीमध्ये फरक पडल्याचे रुग्णांना जाणवत नाही. मात्र विकार मध्यबिंदूवर पोहोचतो, तेव्हा भुरकट दिसायला सुरुवात होते. नेत्रपटलाच्या पुढे रक्तस्त्राव झाल्यास काळे डाग दिसू लागतात. पण हे दृष्य परिणाम लक्षात येईपर्यंत बराच उशीर झालेला असतो. डोळ्यांची नियमित तपासणी केल्यास हे टाळता येते.

डायबेटिक रेटिनोपॅथी उपचार :
Diabetic Retinopathy Treatment in Marathi
डायबेटिक रेटिनोपॅथीचा विकार झाला तर त्यावर तातडीने उपचार करून घ्यावेत. पुणे येथील एशियन आय हॉस्पिटलमध्ये डायबेटिक रेटिनोपॅथीवर उपचार करण्यासाठी तज्ज्ञ डॉक्टरांची टीम कार्यरत आहे. त्याचबरोबर या व्याधीच्या उपचारंसाठी लागणारी जर्मनीची अद्ययावत मशिन्सही आहेत.

हे उपचार व्याधीची तीव्रता आणि व्याप्ती यावर अवलंबून असतात. सुरुवातीच्या काळात नेत्रपटलावर सूज असताना डोळ्याच्या आत एक विशिष्ट इंजेक्शन देऊन उपचार केले जातात आणि लेसर किरणांद्वारे सूज कमी केली जाते. यात रुग्णाला काहीही वेदना होत नाहीत आणि उपचारानंतर घरी जाता येते.

इंजेक्शन दिल्यानंतर दर महिन्याला ओसीटी या मशीनद्वारे तपासणी करून नेत्रपटलाच्या सूजेची चढउतार पाहिली जाते. सूजेचे प्रमाण अधिक असल्यास किंवा केशवाहिन्यांचे जाळे तयार झाल्यास लेसर किरणांचा वापर करून व्याधीवर नियंत्रण मिळवले जाते. अधिक गुंतागुंतीची परिस्थिती निर्माण झाल्यास शस्त्रक्रिया करून दृष्टी वाचवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

मधुमेह हा आज अकाली अंधत्व येण्यासाठी प्रमुख कारण ठरत आहे. त्यामुळे डायबेटीस असल्यास डोळे वाचवण्यासाठी नियमितपणे डोळ्यांची तपासणी करून घेणे गरजेचे बनले आहे.

मधुमेह संबंधित खालील माहितीही वाचा..
मधुमेह संपूर्ण माहिती, मधुमेहाची लक्षणे, कारणे व उपचार वाचा
मधुमेहींसाठी आहार कसा असावा
गरोदरपणातील मधुमेह म्हणजे काय?

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

© कॉपीराईट विशेष सूचना : वरील माहिती आपणास कॉपी पेस्ट करून अन्य ठिकाणी वापरता येणार नाही. अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा व सूचना वाचा.

What Is Diabetic Retinopathy information in Marathi language, Diabetes Complications & Long-Term Risks in Marathi.


आपली प्रतिक्रिया द्या :
वरील माहिती आपणास कशी वाटली? किंवा आपल्या काही आरोग्य विषयक समस्या, प्रश्न असल्यास आम्हाला कळण्यासाठी येथे क्लिक करा. आमचे तज्ञ डॉक्टर आपल्या विविध प्रश्नांचे निश्चितच समाधान करतील.