डोके गरगरणे – Dizziness :
डोके गरगरणे ही एक सामान्य अशी आरोग्यविषयक तक्रार आहे. यामध्ये डोके अचानक गरगरल्यासारखे वाटते. काहीवेळा यामुळे डोकेदुखीही सुरू होऊ शकते.
[ez-toc]
डोके का गरगरते ..?
अचानक डोके गरगरणे याची अनेक कारणे असू शकतात. काही विशिष्ट आरोग्य समस्या आणि आहारविषयक सवयी यासाठी प्रामुख्याने कारणीभूत असतात. खालील कारणांमुळे डोके गरगरू लागते.
- तेलकट, मसालेदार पित्तवर्धक पदार्थ खाण्यामुळे,
- चहा, कॉफी अधिक पिण्यामुळे,
- तंबाखू, अल्कोहोल यासारखी व्यसने,
- मायग्रेन डोकेदुखीचा त्रास,
- लो ब्लड प्रेशरची समस्या,
- झोपलेल्या स्थितीतून लगेच उठून उभे राहिल्यामुळे,
- रक्तातील साखर कमी झाल्यामुळे,
- शरीरातील पाणी कमी झाल्याने डिहायड्रेशनमुळे,
- अपुरी झोप,
- मानसिक तणावामुळे,
- जास्त प्रवासामुळे,
- जास्त व्यायामामुळे,
- शरीरातील व्हिटॅमिन ‘बी’, व्हिटॅमिन ‘डी’ची कमतरता,
- अॅनिमिया किंवा शरीरात लोहाची कमतरता असणे,
- कानाचे आजार, कानातील इन्फेक्शन,
- तसेचं काही औषधांच्या दुष्परिणामामुळे डोके गरगरते.
काही अपवादात्मक स्थितीत ब्रेन ट्युमर, पक्षाघात (ब्रेन स्ट्रोक), मल्टिपल स्क्लेरोसिस अशा गंभीर कारणामुळेही डोके गरगरते.
डोके गरगरणे यामधील लक्षणे –
डोक्यात अचानक गरगरल्यासारखे वाटणे हे याचे प्रमुख लक्षण असते. याशिवाय खालील लक्षणे जाणवू शकतात.
- डोके गरगरल्यासारखे वाटणे,
- डोके हलके वाटणे,
- डोळ्यासमोर अंधारी येणे,
- डोके दुखणे,
- शरीराचा तोल जाऊन पडायला होणे,
- अशक्तपणा,
- घाम येणे,
- घाबरणे,
- मळमळ व उलटी होणे यासारखी लक्षणे यामध्ये जाणवतात.
हे सुद्धा वाचा – अर्धे डोके दुखण्याची कारणे व उपाय जाणून घ्या.
डॉक्टरांकडे कधी जाणे आवश्यक आहे ..?
डोके गरगरणे ही तशी सामान्य समस्या आहे. मात्र खालील लक्षणे जाणवत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता डॉक्टरांकडे जाणे आवश्यक असते.
- बराच वेळ डोके गरगरणे,
- डोक्याला मार लागल्याने डोके गरगरत असल्यास,
- डोके गरगरणे याबरोबरच उलट्या होणे,
- डोळ्यांनी अंधुक अस्पष्ट दिसणे,
- ऐकू कमी येऊ लागणे,
- बोलताना त्रास होणे,
- हातापायात किंवा चेहऱ्यावर मुंग्या येणे,
- हातापायात कमजोरी जाणवणे,
- छातीत दुखणे
अशी लक्षणे जाणवू लागल्यास डॉक्टरांकडे जाणे आवश्यक आहे.
हे सुद्धा वाचा – ब्रेन ट्युमरची कारणे व लक्षणे जाणून घ्या.
डोके गरगरत असल्यास काय उपाय करावे ..?
- डोके गरगरत असल्यास तोल जाऊन पडण्याची शक्यता असल्यास तत्काळ खाली बसावे.
- अशावेळी काहीवेळ झोपून विश्रांती घ्यावी.
- अशावेळी ग्लासभर पाणी प्यावे. फळांचा ताजा रस सुद्धा पिऊ शकता.
डोके गरगरू नये यासाठी हे उपाय करावे ..
- वेळच्यावेळी जेवण करावे. अधिकवेळ उपाशी राहू नये.
- हिरव्या पालेभाज्या, ताजी फळे, तृणधान्ये, कडधान्ये, दूध व दुधाचे पदार्थ, सुखामेवा, ग्रीन टी, मांस, मासे, अंडी यांचा आहारात समावेश असावा.
- अँटीऑक्सिडेंट, व्हिटॅमिन-D व ओमेगा-3 फॅटी ऍसिड असणारे पदार्थ खाण्यामुळे डोके गरगरण्याची समस्या दूर होण्यास मदत होते.
- दिवसभरात पुरेसे पाणी प्यावे. साधारण 7 ते 8 ग्लास पाणी दिवसभरात प्यावे.
- नियमित व्यायाम आणि योगासने करावीत.
- पुरेशी झोप व विश्रांती घ्यावी.
- मानसिक ताण-तणावापासून दूर राहावे.
- चहा, कॉफी अधिक पिणे टाळा.
- आहारात मिठाचा वापर कमी करावा. चिप्स, लोणचे असे खारट पदार्थ खाणे टाळावे.
- तंबाखू, अल्कोहोल यासारखी व्यसने करणे टाळा.
- आयबुप्रोफेन, ऍस्पिरिन अशी वेदनाशामक गोळ्या औषधे वारंवार घेणे टाळावे.
- काहीवेळा बेडवरून झोपलेल्या स्थितीतून लगबगीने उठून उभे राहिल्याने रक्तदाब घसरतो व त्यामुळे डोके गरगरते. यासाठी बेडवरून उठताना थोडावेळ बसून मगच सावकाश उभे राहावे.
- वारंवार डोके गरगरत असल्यास दुर्लक्ष न करता डॉक्टरांकडे जावे.
हे सुद्धा वाचा – चक्कर येण्याची कारणे व उपाय जाणून घ्या.
Read Marathi language article about Dizziness causes, symptoms, treatments and home remedies. Last Medically Reviewed on March 8, 2024 By Dr. Satish Upalkar.
