सायनसचा त्रास होण्याची कारणे, लक्षणे आणि उपचार मराठी माहिती (Sinusitis in Marathi)

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

Sinusitis in Marathi – cause, symptoms and treatment of sinus headache in Marathi, Sinus var upay in Marathi.

सायनस म्हणजे काय..?

आपल्या चेहऱ्यावरील हाडांमध्ये नाकाच्या दोन्ही बाजूला तसेच डोळ्याच्या खोबणीच्या वर कवटीच्या हाडामध्ये असलेल्या पोकळ जागांना सायनसेस म्हणतात. दोन्ही बाजूंना चार-चार अशा एकूण आठ सायनसच्या पोकळया असतात.

या सायनसेसमध्ये एक प्रकारचा पातळ स्राव तयार होत असतो त्याला म्यूकस असे म्हणतात. सायनसच्या पोकळ्या नाकाच्या आतील भागाबरोबर छोट्या छिद्राद्वारे जोडलेल्या असतात. त्या छिद्रातून सायनसने तयार केलेला पातळ म्यूकस नाकात येत असतो. काही कारणामुळे जेंव्हा सायनसमध्ये पातळ म्यूकस जास्त प्रमाणात तयार होऊ लागतो तेंव्हा तो नाकावाटे वाहू लागतो. यालाच आपण सर्दी होणे असे म्हणतो.

सायनस भागात जास्त प्रमाणात म्यूकस जमा होतो तेंव्हा तो नाकावाटे जास्त प्रमाणात वाहून न गेल्यास सायनसमधेच साठून राहतो. त्यामुळे साठून राहिलेल्या या म्यूकसमध्ये वायरस, फंगस किंवा बक्टेरियाचे संक्रमण (इन्फेक्शन) होऊन सायनसला सूज येते त्या स्थितीला सायनसायटिस असे म्हणतात.

जगभरात सुमारे 15 ते 20% लोक हे सायनसच्या दुखण्याने किंवा सायनसायटिसमुळे त्रस्त आहेत. ही समस्या तरुणांमध्ये जास्त प्रमाणात आढळते. आजकाल एसी आणि थंड पाण्याच्या अतिवापरामुळे सायनसचा त्रास असणाऱ्या व्यक्तींची संख्या वेगाने वाढत आहे.

सायनसची कारणे :

सायनस भागात जास्त प्रमाणात म्यूकस जमा होतो तेंव्हा तो नाकावाटे जास्त प्रमाणात वाहून न गेल्यास सायनसमधेच साठून राहतो. त्यामुळे साठून राहिलेल्या या म्यूकसमध्ये वायरस, फंगस किंवा बक्टेरियाचे संक्रमण (इन्फेक्शन) होऊन सायनसला सूज येते.
याशिवाय थंड हवामान, थंडगार पाणी पिण्याची सवय, एसी आणि फॅनचा अतिवापर करणे, नाकातील हाड वाढणे, नाकाचे हाड वाकडे होणे, ऍलर्जी, वायू प्रदूषण आणि धूम्रपान ही कारणेही सायनसचा त्रास निर्माण होण्यास सहाय्यक ठरतात.

सायनस डोकेदुखीचे प्रकार :

सायनसायटिसचे चार मुख्य प्रकार आहेत.
(1) तीव्र सायनसायटिस (Acute Sinusitis) : या प्रकारात लक्षणे अचानक सुरू होऊन 2 ते 4 आठविडे सायनसचा त्रास होत असतो.

(2) मध्यम तीव्र सायनसायटिस (Sub Acute Sinusitis) : या प्रकारात साइनसची सूज, त्रास 4 ते 12 आठविडे असतो.

(3) जीर्ण सायनसायटिस (Chronic Sinusitis) : या प्रकारात साइनसची लक्षणे ही 12 आठविड्यापेक्षा जास्त काळ आसतात. या प्रकारात अनेक दिवस सकाळी उठल्यावर नाक शिंकरले असता घट्ट पिवळा शेंबूड येतो, नाक चोंदने, डोके जड वाटणे ही लक्षणे असतात.

(4) वारंवार होणारी सायनसायटिस (Recurrent Sinusitis) : या प्रकारात रुग्णास वर्षभरात वारंवार सायनसायटिसची समस्या निर्माण होत असते. रुग्णांना वरचेवर सर्दी होत असते तसेच झालेली सर्दीही खूप दिवस टिकते, लवकर जात नाही.

सायनसची लक्षणे :

• सायनसच्या ठिकाणी वेदना होतात.
• ‎नाकाच्या भोवती डोळ्यांच्यावर आणि जबड्याच्या हाडांमध्ये तीव्र वेदना होतात.
• ‎सकाळी वेदना जास्त जाणवतात.
• ‎डोके दुखणे. डोके हलविल्यास वेदना वाढतात.
• ‎पुढच्या बाजूस किंवा खाली वाकल्यावर डोके आणि गाल दुखणे.
• ‎नाक चोंदणे, ताप येणे, चेहरा सुजणे ही लक्षणे दिसून येतात.

सायनस वर घरगुती उपाय :

लसूण –
लसूण हे उष्ण गुणांचे असून यात अँटी-बॅक्टेरियल तत्व असतात. त्यामुळे लसूनच्या दोन ते तीन पाकळ्या चावून खाल्याने सायनस चा त्रास कमी होण्यास मदत होते. याशिवाय आहारातही लसूनचा वापर करू शकता.

सुंठ आणि वेखंडचा लेप –
पाव चमचा सुंठ व अर्धा चमचा वेखंड यांची पाण्यात भिजवून पेस्ट तयार करावी. ह्याचा लेप कपाळ, नाक ह्यावर करावा. यामुळेही सायनसचा त्रास, वेदना कमी होण्यास मदत होते.

काळे जिरे –
काळे जिरे थोडे बारीक करून एका पातळ फडक्यात बांधून त्याचा वास घेत राहावे. सायनसमुळे होणाऱ्या वेदना थांबण्यास यामुळे मदत होते.

कांदा आणि लसूण –
कांदा आणि लसूण पाकळ्या बारीक करून पाण्यात घालून उकळावे. गरम पाणी एका भांड्यात किंवा ग्लासात घेऊन त्याची वाफ घेत राहावी. यामुळे सायनसचा त्रास कमी होण्यास मदत होईल.

कांद्याचा रस –
कांदा थोडा गरम करून त्याचे चमचाभर रस काढून घ्यावा. सायनसमुळे डोकेदुखी होत असल्यास नाकपुड्यामध्ये कांदा रसाचे दोन दोन थेंब टाकावेत.

पुदिना –
गरम पाण्यात पुदिन्याची पाने टाकून त्याची वाफ घेण्यामुळेही सायनसचा त्रास दूर होण्यास मदत होते.

ऑलिव्ह ऑइल –
ऑलिव्ह तेल नाकाभोवती लावून थोडा मसाज करावा. यामुळे सायनसचा त्रास, वेदना कमी होण्यास मदत होते.

सायनसचा त्रास होऊ नये म्हणून काय करावे?

सायनसचा त्रास होऊ नये म्हणून काय करावे, कोणता आहार घ्यावा, सायनस डोकेदुखीचा त्रास असल्यास काय खावे, काय खाऊ नये याची माहिती खाली दिली आहे.
• सायनसचा त्रास असल्यास थंड पाणी पिणे टाळा, थंडगार पदार्थ खाऊ नका.
• ‎एसी आणि फॅनचा अतिवापर टाळा.
• ‎सर्दी, खोकला होऊ देऊ नका.
• ‎सर्दी, खोकला यासारख्या समस्या झाल्यास त्यावर तात्काळ उपचार करून घ्या. सर्दी-खोकला अंगावर काढू नका.
• ‎धूळ-धूर, ऍलर्जी तसेच हवेचे प्रदूषण टाळा.
• ‎पाण्यात पोहणे टाळा.
• ‎धुम्रपान-सिगारेट आणि मद्यपान यासारखी व्यसने करणे सोडा.
• ‎दिवसातून भरपूर प्रमाणात पाणी प्यावे.
• ‎रात्री झोपताना गरम पाणी प्या.
• ‎सायनसवर होमिओपॅथी आणि आयुर्वेदामध्ये परिणामकारक उपचार उपलब्ध आहेत.

Sinus headache symptoms, causes, types and solution in marathi sinus headache treatment in Marathi information.

© Healthmarathi.com
कॉपीराईट विशेष सूचना -
वरील माहिती कॉपी-पेस्ट करू नये. ही माहिती कॉपी करून शेअर किंवा video तयार करू नये. अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा व DMCA कॉपीराईट सूचना वाचा.