जुलाब होण्याची कारणे आणि जुलाब वर घरगुती उपाय (Julab upchar in Marathi)

Loose motion upay in Marathi, Julab kami karnyache upay, julab gharguti upay in Marathi, julab medicine in Marathi

जुलाब – अतिसार (Diarrhea) :
जुलाबमध्ये वारंवार पातळ संडासला होत असते. जुलाब होण्याची कारणे अनेक असून, प्रामुख्याने इन्फेक्शनमुळे वारंवार पातळ शौचास होत असते. वारंवार पातळ शौचाला लागल्यामुळे शरीरातील पाणी कमी होऊन डिहायड्रेशनही होऊ शकते यासाठी त्यावर वेळीच उपाय करणे आवश्यक असते. म्हणूनच दिवसातून 5 किंवा त्यापेक्षा जास्त शौचास होणे चिंताजनक ठरू शकते. यासाठी जुलाब कमी करण्याचे उपाय खाली दिले आहेत.

जुलाब होण्याची कारणे :
दूषित आहार, उघड्यावरील पदार्थ खाणे, दूषित पाणी पिणे यामुळे बॅक्टेरिअल इन्फेक्शन झाल्यामुळे, विषाणूमुळे (व्हायरल इन्फेक्शनमुळे), अमिबासारख्या जंतूमुळे तसेच तेलकट, मसालेदार, तिखट पदार्थ जास्त खासल्याने अपचन होऊनही पातळ संडासला होत असते. जर जुलाब एक आठवड्यात बरी न झाल्यास त्या स्थितीला क्रॉनिक डायरिया असे म्हणतात.

डायरिया लक्षणे :
• पोटात दुखणे, पोटात मुरडा मारून येणे,
• वारंवार शौचास होणे, पातळ शौचास होणे,
• शौचातून आव जाणे, कधीकधी शौचातून रक्तही पडणे,
• उलट्या होणे, मळमळणे,
• ताप येणे, अशक्तपणा, भूक मंदावणे अशी लक्षणे जुलाब झाल्यावर असू शकतात.

जुलाब वर घरगुती उपाय :
जुलाब थांबवण्यासाठी खालील उपाय करू शकता..

ओआरएस मिश्रण –
सतत पातळ संडासला झाल्यामुळे शरीरातील पाणी कमी होऊन डिहायड्रेशन होऊ शकते. अशावेळी सोडियम, पोटॅशियम ह्या क्षार घटकांचे शरीरातील प्रमाण कमी होते. यासाठी गरम करून थंड केलेले 1 लिटर पाण्यात 6 चमचे साखर व अर्धा चमचा मीठ मिसळून मिश्रण तयार करावे. यानंतर जेंव्हाजेंव्हा शौचास होईल किंवा उलटी होईल तेंव्हातेंव्हा यातील थोडे थोडे पाणी प्यावे. यामुळे डिहायड्रेशन होण्याचा धोका टाळतो. याशिवाय यासाठी आपण पुरेसे पाणी प्यावे, लिंबूपाणी, नारळपाणी किंवा ओआरएस इलेक्ट्रॉल पावडरही वापरू शकता.

आले –
आल्याचा रस, लिंबू रस आणि मिरी पावडर कपभर पाण्यात एकत्रित करून प्यावे. किंवा आले घालून केलेला चहा प्यावा यांमुळे पोटातील वेदना कमी होण्यास मदत होते.

जिरे –
एक ग्लास पाण्यात एक चमचा जिरे घालून ते पाणी चांगले उकळवून घ्यावे. पाणी कोमट करून वरचेवर प्यावे. यामुळे पोटदुखी कमी होते व पातळ शौचास होणेही थांबते.

मेथीचे दाणे –
दोन चमचे मेथीचे दाणे ग्लासभर पाण्यात 15 मिनिटे भिजत ठेवावेत. त्यानंतर भिजलेले दाणे बारीक वाटून ते पाण्यात घालून प्यावे. यामुळेही पातळ शौचास होणे कमी होईल.

जुलाब आणि उलटी होत असल्यास..
एक चमचा लिंबू रसात एक चमचा मध मिसळावे. ह्या मिश्रणाचे वरचेवर चाटण केल्यास मळमळ व उलटी होणे दूर होते. किंवा आल्याचा तुकडा मधाबरोबर खाल्याने जुलाब आणि उलटीही कमी होण्यास मदत होते.

तसेच एक कप उकळत्या पाण्यात एक चमचा दालचिनी पावडर (cinnamon powder) घालून मिश्रण उकळून घ्यावे. मिश्रण थंड झाल्यावर त्यात थोडे मध घालून प्यावे यामुळे उलटी व जुलाब थांबण्यास मदत होते.

जुलाबमध्ये कोणती काळजी घ्यावी..?
• घरगुती उपाय करूनही जुलाब किंवा उलट्या थांबत नसल्यास डॉक्टरांकडे जाऊन उपचार घ्यावेत.
• जुलाब अतिसार प्रामुख्याने जिवाणू किंवा विषाणूंच्या इन्फेक्शनमुळे होत असतो. घरगुती उपायांनी इन्फेक्शन आटोक्यात आणता येत नाही. यासाठी डॉक्टरांनी दिलेली औषधे वेळेवर घ्यावीत.
• जुलाब झाल्यावर शरीरात पुरेसे पाणी असणे आवश्यक असते यासाठी पुरेसे पाणी किंवा ओआरएस मिश्रण प्यावे.
• जुलाबमुळे अशक्तपणा येत असतो तेंव्हा अशावेळी पुरेशी विश्रांती घेणे आवश्यक आहे.
• आहारातून इन्फेक्शन होऊ नये यासाठी घरात पुरेशी स्वच्छता ठेवावी.

जुलाब आणि आहार :
जुलाबमध्ये काय खावे, काय खाऊ नये..?
• जुलाब झाल्यानंतर पचनास हलका आहार घ्यावा.
• वरणभात, मुगाची खिचडी यांचा समावेश करा.
• जुलाब होत असल्यास तळलेले पदार्थ, तिखट, मसालेदार पदार्थ, मांसाहार खाणे टाळावे.
• बाहेरील उघड्यावरील पदार्थ खाणे टाळावे.
• पाणी उकळवून थंड करून प्यावे.
• डिहायड्रेशन होऊ नये म्हणून पाण्यासारखे द्रव्य पदार्थ, ओआरएस मिश्रण, नारळपाणी पुरेसे प्यावे.
• उन्हाळ्यात जुलाब झाल्यास आंबा खाणे टाळावे.

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

© कॉपीराईट विशेष सूचना : वरील माहिती आपणास कॉपी पेस्ट करून अन्य ठिकाणी वापरता येणार नाही. अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा व सूचना वाचा.

Julab upchar in marathi, patal sandas upay, Diarrhea in Marathi information Causes, treatment, and symptoms.