अपेंडिसायटिस : कारणे, लक्षणे आणि उपचार

9368
views

Appendicitis in Marathi, Appendicitis causes, diagnosis in Marathi, Appendicitis symptoms in Marathi, Appendicitis treatment in Marathi, Appendix problem in Marathi

अपेंडिसायटिस म्हणजे काय..?
अपेंडिसायटिस अशी अवस्था आहे की ज्यामध्ये अपेंडिक्स ह्या अवयवाला सुज आलेली असते. आपल्या ओटीपोटात उजव्या बाजूस अपेंडिक्स हे मोठ्या आतड्याशी जोडलेले असते. अपेंडिक्सची रचना एकाद्या पिशवीसारखी असते. याचे एक टोक मोठ्या आतड्याशी जोडलेले असते तर दुसरे पलीकडचे टोक मात्र बंद असते.

अशा या अपेंडिक्समध्ये आतडय़ांतील अन्न काही कारणामुळे शिरते. अपेंडिक्सचे दुसरे टोक बंद असल्याने एकदा आत शिरलेले अन्न पुढे जाऊ शकत नाही. त्यामुळे ते अन्न अपेंडिक्सच्या आतच पडून राहते व त्यात कुजण्याची प्रक्रिया सुरु होते. यामुळे पुढे जंतुसंसर्ग होऊन अपेंडिक्सला सूज येते व दुखणं सुरू होते. या त्रासाला अपेंडिसायटिस असे म्हणतात. अपेंडिक्सला सूज येऊन ते फुटूही शकते त्यामुळे इन्फेक्शन पूर्ण पोटात पसरू शकते.
हा त्रास प्रामुख्याने वयाच्या 10 ते 30 वर्षांमध्ये अधिक आढळतो.

अपेंडिसायटिसची लक्षणे :
• पोटामध्ये बेंबीच्या खाली उजव्या बाजूला तीव्र वेदना होतात.
• ‎मळमळणे, उलटी होणे.
• ‎भुक लागत नाही.
• ‎ताप येतो, अशक्तपणा जाणवितो.
• ‎शौचाला आल्यासारखं वाटतं, पण होत नाही. ‎
• ‎पोट साफ न होणे (बद्धकोष्ठता) किंवा शौचास पातळही होऊ शकते ही लक्षणे जाणवू शकतात.
अपेंडिसायटिसचे पोटाची तपासणी, रक्त तपासणी व सोनोग्राफीच्या साहाय्याने निदान करतात. कधीकधी सीटीस्कॅन करण्याचीही गरज पडू शकते.

अपेंडिसायटिसची कारणे :
• अपेंडिक्समध्ये आतडय़ांतील अन्न किंवा मलाचे कण जाऊन अडकल्यामुळे इन्फेक्शन होऊन अपेंडिक्सला सूज येते व वेदना सुरु होतात.
• ‎पोट साफ न होण्याच्या तक्रारीमुळे (Constipation),
• पोटातील जंतांच्या तक्रारीमुळे,
• अपेंडिक्सला पीळ पडल्यामुळे,
• ‎अयोग्य आहार खाण्याच्या सवयीमुळे. जसे वारंवार फास्टफूड, बेकरी पदार्थ, तेलकट पदार्थ खाण्याच्या सवयीमुळे,
• ‎हिरव्या पालेभाज्या, फळभाज्या कमी खाल्यामुळे, आहारातील तंतुमय पदार्थांची कमतरता असणे ही कारणे अपेंडिसायटिस होण्यासाठी सहाय्यक ठरतात.

अपेंडिसायटिसवरील उपचार :
कमी प्रमाणात आजार असल्यास डॉक्टर इन्फेक्शन (जंतुसंसर्ग) थांबविण्यासाठी अ‍ॅन्टिबायोटिक औषध देऊन वेदना कमी होण्यासाठी औषधे देतील.

ऑपरेशन –
अपेंडिक्स जास्त सुजल्यास किंवा वेदना जास्त प्रमाणात होत असल्यास किंवा अपेंडिक्स फुटून इन्फेक्शन होण्याची शक्यता असल्यास अपेंडिक्स तातडीने ऑपरेशन करून काढून टाकावे लागते.
शस्त्रक्रियेमध्ये पोटाला चीर देऊन, पोट उघडून ‎अपेंडिक्स काढून टाकले जाते त्या शस्त्रक्रियेस अपेंडेटोमी असे म्हणतात. शस्त्रक्रियेनंतर केवळ 12 तासांनंतर रुग्ण उठून फिरू शकतो आणि दोन ते तीन आठवड्यांत रुग्ण पूर्णपणे बरा होतो.

आत्ता अपेंडिक्स काढून टाकण्यासाठी अत्याधुनिक लॅप्रोस्कोपी तंत्र वापरले जाते. लॅप्रोस्कोपीद्वारे पोटाला भोक पाडून दुर्बीण आत टाकून अपेंडिक्स काढून टाकले जाते. यामध्ये रुग्ण लवकर बरा होतो आणि ऑपरेशनचे दुष्परिणामही अत्यंत कमी असतात.

अपेंडिसायटिसचा त्रास होऊ नये म्हणून काय काळजी घ्यावी..?
अपेंडिसायटिस होणे आपण टाळू शकत नाही. मात्र खालील उपायांद्वारे अपेंडिसायटिस होण्याचा धोका काही प्रमाणात कमी करता येईल.
• हिरव्या पालेभाज्या, फळभाज्या, हातसडीचा तांदूळ यांचा आहारात समावेश करा. यामध्ये तंतुमय पदार्थ (फायबर्स) भरपूर प्रमाणात असतात.
• ‎अयोग्य आहार खाण्याच्या सवयीपासून दूर राहा. मैद्याचे पदार्थ, बेकरी पदार्थ, फास्टफूड, तेलकट पदार्थ खाणे टाळा.

महाहेल्थ अॅप..
ही सर्व माहिती 'महाहेल्थ' ह्या स्मार्टफोन अॅपमध्ये दिली आहे. या मोफत अॅपमध्ये सर्व आरोग्यविषयक माहिती ऑफलाईनसुध्दा वाचता येईल. हे अॅप डाउनलोड करण्यासाठी खालील बटन क्लिक करा.

अपेंडिक्सला सूज येणे, अपेंडिक्सचा त्रास आणि उपाय माहिती मराठीतून. अपेंडिक्स मराठी.

– डॉ. सातीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क


आपली प्रतिक्रिया द्या :
वरील माहिती आपणास कशी वाटली? किंवा आपल्या काही आरोग्य विषयक समस्या, प्रश्न असल्यास आम्हाला कळण्यासाठी येथे क्लिक करा. आमचे तज्ञ डॉक्टर आपल्या विविध प्रश्नांचे निश्चितच समाधान करतील.