कसा असावा गर्भावस्थेतील आहार

517
views

गर्भावस्थेत आहाराचे अत्यंत महत्त्व आहे. गर्भारपणात आईच्या आहारावर तिचे व तिच्या बाळाचे आरोग्य अवलंबून असते त्यामुळे गर्भवती स्त्रीने सकस, पुरेसा व पोषक आहार घेणे आवश्यक आहे. यासाठी आहार व्यवस्था ही माता आणि बाळ या दोघांना विचारात घेऊन केली पाहिजे.

जीवनसत्वे, कॅल्शीयम, लोह, प्रथीने (प्रोटीन), कर्बोदके, फॉलिक ऍसिड, मिनरल्स इ. चा आहारात भरपूर समावेश असावा. पौष्टिक आहार घेतल्याने माता आणि बालक या दोहोंचे स्वास्थ्य उत्तम राहण्यास मदत होते. लोह, कॅल्शियम, जीवनसत्व ‘A’, ‘C’ आणि ‘D’ ही घटकद्रव्ये गर्भस्थ शिशूच्या वृद्धि आणि विकासासाठी आवश्यक असतात.

 

आहारासंबंधी विशेष सूचना –

गर्भावस्थेसंबंधी सर्व माहिती 'प्रेग्नन्सी मराठी' ह्या पुस्तकात दिली आहे. हे पुस्तक डाउनलोड करण्यासाठी खलील बटन क्लिक करा.

  • गरोदरपणी गर्भाचे पोषण हे आईच्या अन्नावरच होत असते. त्यामुळे आईने दीडपट आहार घेतला पाहिजे. पण जेवणाच्या वेळी गच्च पोट भरून जेवू नये. दोन घास कमीच खावेत. त्यामुळे पचनात अडचण येत नाही. थोडे थोडे करून 3-4 वेळा ही खावू शकता.
  • भोजनाच्या मात्रेपेक्षा गुणवत्तायुक्त पौष्टिक आहाराचे सेवन करावे. म्हणजे किती खाल्ले यापेक्षा केवढी पोषकतत्वे शरीराला मिळाली याचा विचार केला पाहिजे.
  • यासाठी गर्भवतीचा आहार हा पोषकतत्वांनी भरपूर, पचनास हलका, सुपाच्य व संतुलित असला पाहिजे.
  • गर्भावस्थेमध्ये वेळच्या वेळी आहार सेवन करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
  • गरोदर स्त्रीने शक्यतो ताजे अन्न खावे.
  • दिवसभरात साधारणपणे 8 ग्लास पाणी प्यावे. बद्धकोष्टता होणार नाही याची काळजी घ्यावी.

 

गर्भावस्थेमध्ये खालील घटकांचा आहारामध्ये समावेश करावा.
दुध व दुग्धजन्य पदार्थ –

दुध व दुग्धजन्य पदार्थ पौष्टिकतेने भरलेले असतात यासाठी दुध, तुप यांचा आहारात जरुर समावेश करावा. गर्भारपणात स्त्रीच्या शरीराला कॅल्शियमचा पुरवठा होणे महत्वाचे आहे. दुध व दुग्धजन्य पदार्थांमुळे बाळाच्या हाडांचा सर्वांगीण विकास होतो, ती मजबूत होण्यास मदत होते. त्यामुळे गर्भवती स्त्रीने दररोज निदान एक कप दूध सकाळी व संध्याकाळी पिणे गरजेचे आहे. दुधासोबातच तुप, लोणी, पनीर व ताक अशा दुग्धजन्य पदार्थांचा आहारात समावेश असावा.

 

फळे व भाज्या –
विविध प्रकारची ताजी रसदार फळे, हिरव्या पालेभाज्यातून भ्रूणाच्या विकासासाठी आवश्यक असणारी सर्व पोषण तत्वे मिळतात. मेथी, शेपू, अळू, पालक, गवार अशा प्रकारची कोणतीही भाजी रोज दोन्ही वेळच्या जेवणात असलीचं पाहिजे. मेथी व पालक या पालेभाज्यांमध्ये असलेली व्हिटामिन्स, खनिज,कॅल्शियम शारीरिक स्वास्थ्यासाठी गरजेची आहेत. तसेच यामुळे प्रसूतीपूर्व वेदना टळतात. गाजर, बीट, टोमाटो, काकडी आहारात असावे. चिकू, सफरचंद, संत्री, मोसंबी, स्ट्रॉबेरीज, द्राक्ष अशा प्रकारची फळे खावीत.

 

प्रोटीनयुक्त आहार –
गर्भावस्थेमध्ये प्रोटीनयुक्त आहार योग्य प्रमाणात सेवन करणे गरजेचे आहे. विविध डाळी, मांस, मासे, अंडी यांतून प्रोटीन शरीराला मिळते. त्यामुळे त्यांचा आहारात समावेश करावा. कोणत्याही डाळीचे वरण किंवा आमटी जेवणात असावी. मटकी, मूग, हरभरा, चवळी, वाटाणा यापैकी कशालाही मोड आणून त्याची उसळ रोजच्या जेवणात असावी
मटण, मासे, अंडी, यापैकी काहीतरी मधूनमधून जेवणात असावे. अंड्यांचे सेवन उत्तम दर्जाचे प्रोटीन्स पुरावतात. शरीरात जास्त कॅलरीज वाढवत नाहीत मात्र उत्तम प्रमाणात ओमेगा 3 फॅटी अॅसिड पुरावतात. याचबरोबरीने बाळाच्या विकासासाठी आवश्यक असलेले फॉलिक अॅसिड व लोह यांचे योग्य प्रमाण राखते त्यामुळे बाळांमध्ये जन्मजात दोष निर्मिती होण्याचे प्रमाण कमी होते. अंड्यांप्रमाणे मांसाहाराच्या सेवनाने गर्भवती स्त्रीला प्रोटीन्सचा पुरवठा होतो. त्यामुळे गर्भाच्या स्नायू व पेशींची मजबूत निर्मिती होते.

 

फॉलिक अॅसिड –
गर्भावस्थेत अॅनेमिया होण्याची शक्यता अधिक असते. त्यासाठी गर्भावस्थेच्या 14 ते 16 व्या आठवड्यानंतर लोह आणि कॅल्शियमयुक्त आहाराचे सेवन करणे आवश्यक. गर्भाच्या परिपूर्ण वाढीसाठी फॉलिक अॅसिड अत्यंत महत्वाचे आहे.
गर्भाच्या मेंदूच्या विकासासाठी तसेच जन्मजात पाठीच्या कण्यातील दोष, मज्जासंस्थेसंबंधीचे दोष टाळण्यासाठी फॉलिक अॅसिडचा आहारात समावेश असणे महत्त्वाचे आहे .


पाणी –

पाणी हे तर जीवनचं आहे. गर्भावस्थेत दिवसभरात साधारणपणे 8 ग्लास पाणी प्यावे. शरीरातील तसेच मूत्रमार्गातील विषारी घटक पाण्यामुळे दूर होतात. पोट साफ राहते व शौचास स्वच्छ होते. गर्भारपणात सर्रास मूत्रमार्गात होणारा संसर्ग दूर होतो.


खालील पदार्थांपासून दूर रहावे –

गोड पदार्थ, तळलेले पदार्थ, चरबीयुक्त पदार्थ खाऊ नयेत. मिठाई, बेकरी पदार्थ, कंदमुळे, जंकफूड, फास्टफूड, हवाबंद पदार्थांपासून दूर रहावे.
नवनवीन अन्नपदार्थ प्रयोग म्हणून आजमावून पाहणे टाळा.
शिळे, अर्ध कच्चे राहिलेले पदार्थ खाऊ नयेत.

Pregnancy diet tips in Marathi. Pregnancy Diet & Nutrition in Marathi



प्रतिक्रिया द्या :