डेंग्‍यू ताप (Dengue Fever)

7845
views

डेंग्‍यू ताप माहिती :
डेंग्‍यू हा डासापासून पसरणारा एक गंभीर असा विषाणूजन्‍य आजार आहे. हा आजार ‘एडीस इजिप्ती’ ह्या नावाच्या या डासांच्या चाव्यामुळे हा रोग पसरतो. डेंग्यूचे विषाणु चार प्रकारचे आहेत 1, 2, 3 व 4 यापैकी कौणत्याही विषाणु ने डेंग्यू होवु शकतो. लक्षणांनुसार डेंग्‍यूचे तीन प्रकार करता येतील जसे, सौम्य डेंग्यू ताप (DF), रक्तस्त्रावी डेंग्यू ताप (DHF) व शॉकसह रक्तस्त्रावी डेंग्यू ताप. डेंग्‍यू हा आजार कोणाही व्‍यक्तिला होऊ शकतो, मात्र प्रामुख्‍याने लहान मुलांना डेंग्‍यू संसर्गाचा धोका अधिक असतो.

डेंग्यू तापाची (DF) लक्षणे :
• अचानक जोराचा ताप येणे.
• ‎तीव्र डोकेदुखी, डोळ्यांच्या खोबणीत वेदना.
• ‎स्नायू आणि सांधेदुखी.
• ‎ताप आल्यानंतर 3-4 दिवसांनी त्वचेवर लाल चट्टे येणे सुरवातीला पायावर आणि छातीवर व संपुर्ण शरीरावर लाल चट्टे पसरणे.
• ‎मळमळ, उलट्या आणि भूक कमी होणे.
• ‎जठराची सूज, ओटीपोटात दुखणे.

डेंग्यू हेमोरेजिक तापाचे लक्षण (DHF) :
रक्‍तस्‍त्रावित (हेमोरेजिक) डेंग्‍यू ताप हा डेंग्‍यू तापाची गंभीर अवस्‍था असून याची सुरुवात तीव्र तापाने होते. डेंग्यू ताप वाढला, तर तो डेंग्यू हेमोरेजिकमध्ये रुपांतरित होऊ शकतो.
• अशा रुग्णांमध्ये नाक, तोंड आणि हिरड्याद्वारे रक्तस्त्राव होतो.
• ‎खुप थकवा येणे हे शरीरात रक्तस्त्राव झाल्याचे लक्षण असू शकते.
• ‎रक्तदाब कमी होउन डेंग्यू शॉक सिंड्रोम होऊ शकतो.
• ‎डोकेदुखी, भूक मंदावणे, मळमळणे व पोटदुखी ही लक्षणेही असतात.
हेमोररहाजिक (रक्‍तस्‍त्रावित) डेंग्‍यू तापाचे निदान अंगावरील दर्शनिय भागावर म्हणजे हातपाय, चेहरा व मान यावर आलेल्‍या पुरळांवरुन केली जाते. डेंग्यू हेमोररहाजिक ताप मुख्यतः मुले आणि तरुण वयोगटातील 5% लोकांमध्ये जीवघेणा ठरु शकतो.

रोग प्रसार :
स्वच्छ, साचलेल्या पाण्यात अंडी घालणारा ‘एडीस इजिप्ती’ हा डास डेंग्यूचे विषाणू पसरवतो. हे डास शक्यतो सकाळी व संध्याकाळी चावतात. या डासांची उत्‍पत्‍ती घरातील व परिसरातील भांडी, टाक्‍या व टाकाऊ वस्‍तू यात साठविलेल्‍या स्‍वच्‍छ पाण्‍यात होते. डेंग्यूची लागण झालेल्या रुग्णास डास चावून तो डास दुसऱ्या एका व्यक्तीस चावल्यास त्यालाही डेंग्यूची लागण होते.

रोग निदान :
डॉक्टरांना रुग्णाच्या लक्षणांवरून याचे निदान होते शिवाय डेंग्यूच्या निदानासाठी रक्त तपासणी, रॅपिड ऍन्टीबोडी रॅपिड ऍन्टीजन टेस्ट, इलायझा टेस्ट, पीसीआर टेस्टही केली जाईल. डेंग्यूमध्ये रक्तातील प्लेटलेटची संख्या आणि पांढऱ्या पेशींची संख्या कमी होते तर हेमॅटोक्रिट आणि सीरम अमायनोट्रान्सपरेजमध्ये वाढ होते.
डेंग्यूमध्ये रॅपिड ऍन्टीबोडी रॅपिड ऍन्टीजन टेस्ट, इलायझा टेस्ट, पीसीआर टेस्ट ह्या पॉझिटिव येतात.

महाहेल्थ अॅप..
ही सर्व माहिती 'महाहेल्थ' ह्या स्मार्टफोन अॅपमध्ये दिली आहे. या मोफत अॅपमध्ये सर्व आरोग्यविषयक माहिती ऑफलाईनसुध्दा वाचता येईल. हे अॅप डाउनलोड करण्यासाठी खालील बटन क्लिक करा.

डेंग्‍यू उपचार :
डेंग्‍यू तापावर निश्चित असे औषधोपचार नाहीत, रुग्णांना लक्षणानुसार उपचार दिले जातात.
• वरील लक्षणे दिसून आल्यास, डॉक्टरांकडे जाऊन रोगाचे निदान आणि उपचार करून घ्यावेत.
• डेंग्‍यू रुग्‍णांना ताप आलाय म्हणून अॅस्प्रिन आणि झटके प्रतिबंधक औषधे देऊ नयेत. डेंग्यू रुग्णात शरीरामध्ये रक्तस्त्राव होऊ शकतो म्हणून अॅस्प्रिन सारखे वेदनाशामक औषध दिली जात नाहीत.
• ‎खुप ताप येणे, उलट्या होणे, रक्तस्राव होणे किंवा रुग्णाची तब्येत अचानक गंभीर होणे. अशी लक्षणे आढळून आल्यास रुग्णास ताबडतोब डॉक्टरांकडे घेऊन जावे.
• ‎आपले डॉक्टर ताप नियंत्रित करण्यासाठी पॅरासिटामॉल हे औषध देतील.
• ‎रुग्‍णाला संपूर्ण विश्रांती (बेड रेस्‍ट) द्यावी.
• ‎ज्‍या रुग्‍णांना मोठया प्रमाणात उलटया, जुलाब, मळमळ व घाम येतो अशा रुग्‍णांच्‍या शरीरातील क्षार, पाणी कमी होऊ नये यासाठी घरी बनविलेल्‍या फळांचा रस व ओ.आर.एस.चे द्रावण दयावे.
• ‎आजार गंभीर स्वरूपाचा असल्यास रक्तदाब कमी होतो. रुग्णांना आयव्ही फ्लुइड (सलाइन) आणि प्लेटलेट्स द्याव्या लागतात.
• ‎हेमोररहाजिक (रक्‍तस्‍त्रावित) डेंग्‍यू तापामध्ये वैद्यकीय आवश्‍यकता भासल्यास रुग्णास रक्‍त चढविले जाते.
• ‎डॉक्टरांनी दिलेलीचं औषध घ्यावी.

प्रतिबंधात्मक उपाय :
डेंग्यू होऊ नये म्हणून ह्या करा उपाययोजना..
• आठवडयातून किमान एकदा घरातील पाणी भरलेली सर्व भांडी रिकामी करावी.
• ‎पाणी साठवलेल्‍या भांडयाना योग्‍य पध्‍दतीने व्‍यवस्थित झाकून ठेवावे.
• ‎फुलदाण्या, झाडांच्या कुंड्या, फिशटॅंक इ. यातील पाणी नियमित बदलावे.
• ‎डासांची संख्या कमी करणे व त्यांना दूर ठेवणे हाच प्रतिबंधात्मक उपाय आहे यासाठी घराभोवतालची जागा स्‍वच्‍छ आणि कोरडी ठेवावी.
• ‎घरांच्‍या भोवताली व छतांवर वापरात नसणारे टाकावू टायर, बाटल्या इ साहित्‍य ठेऊ नये.
• ‎घरातील दारे आणि खिडक्यांना डास प्रतिबंधक जाळ्या लावाव्यात.
• ‎डेंग्यूची लागण झालेल्या रुग्णांना डास चावणार नाही याची पुरेपुर काळजी घ्यावी. जेणेकरुन डेंग्यूच्या डासाद्वारे होणारा आणखीचा प्रसार रोखला जाईल.

– डॉ. सतीश उपळकर
CEO, हेल्थ मराठी नेटवर्क

डेंगूची लक्षणे, डेंगू माहिती मराठी, डासांचे प्रकार, डेंगू कसा होतो, डेंगू उपचार, डेंगूपासून बचाव कसा करावा, डेंगू ची लक्षणे मराठी, डासांमुळे होणारे आजार, खेड्यात डासांची वाढ, dengue fever in marathi, dengue fever treatment in marathi, dengue rogachi lakshane in marathi, dengue information in marathi language, dengue in marathi pdf, dengue symptoms in marathi, dengue disease information in marathi, fever information in marathi, dengue in marathi language


प्रतिक्रिया द्या :